Gevoelens over klimaatverandering zijn moeilijk

Dat deze Christmas voor George Michael ineens de allerlaatste blijkt te zijn, is niet het enige trieste nieuwtje. Ergens ver weggestopt achter in de weekendkrant lees ik dat het kabinet het voorlopig niet nodig vindt om kolencentrales te sluiten. Uitstellen dus, naar eind 2017. Dan nieuwe onderzoeken laten doen, daarna kijken of sluiting in beeld komt.

De rechter bevestigde vorig jaar (in het Urgenda-vonnis) dat de Nederlandse Staat momenteel te weinig doet om de doelstellingen van het Energieakkoord te halen. Daarmee beschermt zij haar burgers onvoldoende tegen de gevolgen van klimaatverandering. Desondanks heeft dit onderwerp nog altijd weinig prio in Den Haag. Sterker nog, volgens de krant kon het kabinet ‘zoals verwacht’ daar geen besluit over nemen. 

Zijn de doelstellingen dan zo moeilijk te behalen? Nou, nee. In 2020 moet de uitstoot van broeikasgassen met 25% zijn teruggedrongen ten opzichte van 1990 en moet 14% van de energie in Nederland duurzaam worden opgewekt. Toch lastig blijkbaar. Uitstellen nog maar even dan. De burgers malen er toch ook niet om. 

Angstaanjagende monoloog versus open dialoog

Een ‘verbijsterd’ Greenpeace reageert in datzelfde krantenartikel: “Het klimaat wacht niet op treuzelende politici en nieuwe rapporten. Momenteel is het op de Noordpool ruim 20 graden warmer dan normaal. Nu kolencentrales onnodig open houden zal ons in de toekomst verweten worden door volgende generaties.”

Angst slaat mij om het hart. Gruwelijk moeilijke kwestie! Weerstand! De Act Now-benadering van organisaties als Greenpeace maakt ons bang. Als mensen bang zijn, komt er maar moeilijk nieuwe informatie binnen. Educatie zou ons moeten motiveren ons in te gaan zetten voor een beter milieu. Die paar mensen die zich laten voorlichten, kampen echter met gevoelens van verlies, wanhoop en machteloosheid. Dit activeert hen niet. De gevoelens die klimaatverandering opwekt zijn zeer verontrustend. Gevoelens die je liever wilt vermijden. Men keert zich af.

Hoe nodig je mensen dan uit tot een ‘goed gesprek’ over klimaatverandering? Volgens klimaatpsycholoog Renee Lertzman is het creëren van meer rust rondom het onderwerp een goed begin. Daarmee ontstaat ‘headspace’ om eens stil te staan bij wat het weten over klimaatverandering eigenlijk met je doet. Horen hoe een ander zich voelt, doet je luisteren. In zo’n veilige omgeving, gedijt verandering. Hoe wil je je dan wel voelen over jouw bestaan op deze planeet? Wat het doel van de milieuactivist naar mijn idee zou moeten zijn, namelijk het voeren van een motiverend gesprek over klimaatverandering, begint dan tot de mogelijkheden te behoren.

Een beetje medeleven graag!

Ontdoe het onderwerp van klimaatverandering van die urgentie en laat ons een beetje bijkomen. De verandering zal sowieso langzaam en log zijn. Het realiseren van de doelstellingen van het Energieakkoord is een eerste kleine stap. Uiteraard een hele belangrijke. Als mensen merken dat zij samen, en daarbij gesteund door hun regering, wel degelijk een verandering teweeg kunnen brengen, smaakt dat naar meer. Het gaan aanpakken van de klimaatverandering wordt dan iets tastbaars. In kleine stapjes. De broeikasgas uitstotende wereld is kolossaal en de systemen zijn over de hele aardbol uitgewaaierd. Maar angst aanjagen heeft alleen maar afkeer tot gevolg.

Greenpeace had ook aan de desbetreffende journalist kunnen vragen: “Wat betekent het eigenlijk voor u om te moeten leven met de kennis van klimaatverandering?” Hij of zij zou zoiets gezegd hebben als: “Ik maak me grote zorgen!”  “Begrijpelijk. Voor u en voor mij levert klimaatverandering dagelijks dilemma’s op. De meeste mensen keren zich daarom maar af van het onderwerp. Zoals nu blijkt zelfs onze politici, die toch het beste met ons voor zouden moeten hebben. Deze doelstellingen zijn prima haalbaar en markeren een mooi begin van een nieuw menselijk bestaan. Een bestaan waarin we ons niet langer hoeven te schamen, maar trots kunnen zijn op hoe we nu kiezen ons te voelen over ons dagelijks leven. Ga naar onze website en lees hoe mensen in Nederland zich uitspreken over klimaatverandering. Vergeet daarbij vooral niet het kabinet te attenderen op hun plicht dit voor ons mogelijk te gaan maken. Dan wens ik u tenslotte nog een fijne kerst verder.”

Inspiratiebronvermelding: